Một chương trình tự học Triết học phương Đông.
Cần lưu ý một chút, chương trình này được tạo ra cho những ai muốn tìm lấy một con đường xử thế, chứ không phải là làm nghiên cứu hay tương tự nên có thể chương trình chưa đủ độ sâu, đồng thời cũng được viết bởi một người không chuyên (chính là mình). Vậy nên, rất mong nhận được đóng góp của mọi người.
À mà, nếu mọi người hỏi có cần học Hán tự (漢字) không thì câu trả lời là nên học nhé, dù bản thân các bản bình dịch hoặc chú giải đều giải thích rõ nghĩa nhưng sẽ tốt hơn rất nhiều khi hiểu được bản gốc.
Với nhiều người chỉ đơn giản là đang học để cải thiện bản thân thì mọi người có thể đọc các cuốn sách khác của Nguyễn Duy Cần như Thuật xử thế của người xưa hay một nghệ thuật sống, cũng như các cuốn sách liên quan đến Phật học (Như Phật học tinh hoa hay bất kì cuốn gì của Thích Nhất Hạnh). Còn nếu muốn đọc về Lão Trang thì mọi người vẫn có thể đọc Lão tử Đạo đức kinh cũng như Trang Tử Nam Hoa Kinh của Nguyễn Duy Cần.
Một ví dụ mà mình khá thích lấy là câu (Trích từ Đạo đức kinh - CHƯƠNG 33: BIỆN ĐỨC (辨 德)):
知 人 者 智, 自 知 者 明. 勝 人 者 有 力, 自 勝 者 強.
(Biết người thì gọi là người có trí, biết mình mới gọi là người sáng. Thắng kẻ khác thì chỉ được gọi là kẻ mạnh, kẻ thắng được mình mới gọi là cường giả - Cách mình hiểu từ chữ Hán sang và hai chữ “kẻ mạnh” với “cường giả” không giống nhau và thường “kẻ mạnh” chỉ đơn giản là kẻ cậy sức còn chữ “cường giả” thì mới thực sự MẠNH (強)).
Rốt cuộc là tại sao? Mình cảm thấy lớp nghĩa gốc bằng chữ Hán nó rộng hơn, vì nó hình tượng. Còn bản thân khi phiên âm ra thành Hán Việt hoặc thành Tiếng Việt thì nó bị yếu đi về mặt nghĩa (?) vì bản thân chữ quốc ngữ chỉ đại diện về mặt âm và không đại diện được hoàn toàn về mặt nghĩa. Cách hiểu của mình là vậy :>
Lưu ý: Bạn nên coi đây là một danh sách các cuốn sách bạn có thể đọc về các chủ đề này hơn là một chương trình đào tạo chuyên ngành. Nếu bạn thích học về chủ đề gì thì có thể đọc sách được gợi ý ở bên cạnh.
Đồng thời, mình sẽ viết chương trình học Hán văn cổ cũng như chữ Phạn vào một dịp khác (Chắc là khá xa đấy tại mình vẫn còn đang học =)))).
| Chủ đề | Lý do học | Sách/Giáo trình gợi ý |
|---|---|---|
| Triết học Đông phương là gì? | Nếu không học phần này, bạn sẽ dùng não Plato để đọc Lão Tử (So sánh khá tệ…) | Nhập môn Triết học Đông Phương - Thu Giang Nguyễn Duy Cần (Quyển này đi sâu vào Đạo học hơn) |
Từ đây, bạn thích học gì thì chọn phần học đó.
| Chủ đề | Giáo trình |
|---|---|
| Veda & Upanishad | |
| Phật học | Phật lục (1940) của Trần Trọng Kim (hoặc tải bản sách điện tử được làm bởi tve-4u.org) |
| Hindu học | |
| Yoga & Samkhya | |
| Vedanta |
Ghi chú:
| Chủ đề | Giáo trình |
|---|---|
| Nho học (Khổng học) | Nho giáo - Trần Trọng Kim (Nhẹ nhàng hơn thì đọc Luận Ngữ, chọn bản của Nguyễn Hiến Lê nhé) |
| Đạo học (Lão – Trang) | Lão Tử – Đạo Đức Kinh – Thu Giang Nguyễn Duy Cần + Lão tử tinh hoa (Cùng tác giả). Bạn có thể đọc các bản dịch của những học giả khác để đối chiếu hoặc tương tự. Ví dụ như: ĐẠO ĐỨC KINH - Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ cũng như đọc cuốn Nam Hoa Kinh – Nguyễn Hiến Lê + Trang Tử tinh hoa – Giản Chi (Hoặc đọc hai cuốn cùng tên của Thu Giang - Nguyễn Duy Cần hoặc bản dịch NAM HOA KINH - Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ |
| Kinh Dịch | Kinh Dịch – Đạo của người quân tử – Nguyễn Hiến Lê (Còn có các bản dịch khác của Phan Bội Châu hay Ngô Tất Tố nhưng mình cảm giác nó khá chuyên sâu, nên đã chọn bản dịch của Nguyễn Hiến Lê đọc sẽ dễ thở hơn) |
| Chủ đề | Giáo trình |
|---|---|
| Nguyên thủy (Theravāda) | |
| Đại thừa | Duy Thức học – Thích Thiện Hoa |
| Thiền tông |
| Chủ đề | Giáo trình |
|---|---|
| Thiền (Zen) | |
| Thần đạo (Shinto) | |
| Võ sĩ đạo (Bushidō) |
| Chủ đề | Giáo trình |
|---|---|
| Bản thể luận (thực tại là gì) | |
| Nhận thức luận (biết bằng cách nào) | |
| Nhân sinh quan (sống để làm gì) | |
| Thiền định & thực hành tâm thức | Phép lạ của sự tỉnh thức – Thích Nhất Hạnh |
Nói chung, mình vẫn nghĩ mọi người nên học thêm đôi chút về Triết học phương Tây (Không phải là mấy cuốn self-help đâu nhé). Một định hướng mà bạn có thể học là Chủ nghĩa khắc kỷ (Stocism). Bạn có thể đọc hướng dẫn trên r/Stoicism để bắt đầu: Guide.